Uruhare rw’indangagaciro mu kwimakaza amahoro

Kuri uyu wa 21 Nzeri 2024, u Rwanda rwifatanyije n’Isi yose mu kwizihiza Umunsi Mpuzamahanga w’Amahoro. Uyu munsi washyizweho kugira ngo ube umwanya wo gutekereza ku ruhare rwa buri wese mu kubaka amahoro arambye. 

Mu gikorwa cyo kwizihiza uyu munsi cyabereye ku Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ku Gisozi, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene yibukije ko ku rwego rw’Isi, Umunsi Mpuzamahanga w’Amahoro 2024 wizihijwe ku nsanganyamatsiko igira iti: “Cultivating a culture of peace (Kwimakaza umuco w’Amahoro)”; mu Rwanda wizihizwa ku nsanganyamatsiko igira iti,  “Uruhare rw’indangagaciro na kirazira by’umuco nyarwanda mu kwimakaza amahoro”. 

Yasobanuye ko ari umwanya wo kwibutsa Abanyarwanda n’urubyiruko by’umwihariko ko indangagaciro na kirazira by’umuco nyarwanda bifite uruhare rukomeye mu kugena imibereho n’imibanire y’Abanyarwanda byo soko y’amahoro arambye. 

Yagaragaje ko umuco ari inkingi ikomeye Abanyarwanda bubakiyeho ubumwe bwabo kuva u Rwanda rwabaho, bagenda bawuhererekanya hagati y’ibisekuru. Umuco ugaragarira mu mibanire, mu mikorere, imigenzo, imiziro n’imiziririzo. Umuco nyarwanda ni wo watumaga Abanyarwanda bunga ubumwe, bakarangwa n’imigenzo myiza mbonezabupfura.

Umuco wagaragazwaga n’indangagaciro zimakaza imibanire myiza mu buzima bwa buri munsi zirimo: kubaha ubuzima, kubaha umuryango, kubana, gufatanya, gutabarana, gusabana, kugira ubuntu, kwizerana, kujya inama, ubwubahane, ubufatanye, kubaha abakuru n’ubuyobozi n’ibindi.

Izo ndangagaciro ni zo zabaye umusingi Abanyarwanda bagiye bashingiraho mu kwiyubaka no gushimangira ubumwe bwabo. Ubumwe bwigaragarizaga no mu mitekerereze yabo nk’uko imwe mu migani bacaga ibihamya: Abishyize hamwe nta kibananira, Abagiye inama Imana irabasanga, Ababiri baruta umwe n’indi.

Minisitiri Dr Bizimana yagaragaje amateka y’isenyuka ry’ubunyarwanda ku gihe cy’ubukoloni na Repubulika ebyiri zabukurikiye, ashima ubudasa bw’Abanyarwanda bwo kwishakamo ibisubizo bwatumye babasha guhagarika politiki y’amacakubiri n’ivanguramoko byagejeje kuri Jenoside yakorewe Abatutsi, u Rwanda rukongera kubakwa ubu rukaba ruri gutera imbere ku muvuduko uhambaye ku buyobozi burangajwe imbere n’Umuryango FPR-Inkotanyi.

Ati, “Nta kindi gihugu cyigeze kibohorwa n’igice kimwe cy’abenegihugu bacyo bari baragizwe ibicibwa, bakakibohora bahereye aho bari barahungiye, aho bari baraciriwe, bishyize hamwe, bagahangana n’iyo Leta yakoraga ibyo bibi kugeza bayitsinze bagatangira kubaka Igihugu kikiyubaka kikagera ku iterambere, kikagera ku gipimo nk’icyo u Rwanda rugezeho. Nagerageje kwitegereza niba hari ikindi gihugu cyagize ayo mateka usibye u Rwanda ndakibura. Ibyo Abanyarwanda tubikesha ubudasa bwacu bwo kwishakamo ibisubizo, tubusigasire.”

Umunsi Mpuzamahanga w’Amahoro washyizweho n’icyemezo cy’Umuryango w’Abibumbye no 36/37 cyo mu mwaka wa 1981 na 55/282 cyo muri 2001 hagamijwe kwibutsa abatuye Isi ko bagomba kubana neza, nta makimbirane. 

Ku munsi w’amahoro, abantu n’imiryango hirya no hino ku Isi bitabira ibikorwa bitandukanye bisakaza ubutumwa bw’Amahoro. Muri uyu mwaka, ibikorwa byo kwizihiza Umunsi Mpuzamahanga w'Amahoro mu Rwanda byibanze ku biganiro bihuza ibyiciro bitandukanye by’Abanyarwanda hirya no hino, baganira cyane cyane ku ruhare rwa buri wese, by’umwihariko urubyiruko mu kubaka amahoro arambye mu Rwanda no mu Karere k’Ibiyaga Bigari. 

Ibiganiro byabaye hirya no hino mu Gihugu mu kwihiza Umunsi Mpuzamahanga w’Amahoro byatangiwemo ibitekerezo bigamije kuzamura imyumvire no gusobanukirwa indangagaciro z’umuco nyarwanda zimakaza amahoro mu Rwanda, uko ibisekuruza byagiye bisimburana; ndetse no kuzamura imyumvire ku isano iri hagati y’ubuzima bwo mu mutwe no kubaka amahoro arambye.

Ibyo biganiro kandi byanafashije kwiimakaza umuco w’ibiganiro hagati y'urubyiruko, abashakashatsi n’abafata ibyemezo ku ruhare rwa buri wese mu kubungabunga ubuzima bwo mu mutwe no kwimakaza amahoro ndetse no guhuza imyemerere n’indangagaciro na kirazira z’umuco nyarwanda nk’inzira yo kwimakaza amahoro arambye.

Abitabiriye ibi biganiro kandi biyemeje gukomeza gutekereza ku bikorwa byubaka amahoro no gufata ingamba zo kuyabungabunga.

Topics


Reflecting on achievements of the “Reinforcing Community Capacity for Social Cohesion and Reconciliation through Societal Healing” program

On 25 November 2025, Permanent Secretary Eric Mahoro joined stakeholders to reflect on the results of the “Reinforcing Community Capacity for Social…

Read more →

Bigogwe yabaye indiri y’itegurwa rya Jenoside yakorewe Abatutsi – Min. Dr Bizimana

Ku wa 18 Gicurasi 2025, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene yifatanyije n’abaturage b’Uturere twa Nyabihu na Rubavu mu Kwibuka ku nshuro ya 31…

Read more →

Umugambi wa Jenoside yakorewe Abatutsi watangiye mu 1990 – Min. Dr Bizimana

Ku wa 17 Gicurasi 2025, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene n’abandi bayobozi, bifatanyije n’abaturage b’Akarere ka Rulindo, mu gikorwa cyo Kwibuka…

Read more →

Ntidukwiye kugira abana imbata y'amateka mabi twanyuzemo tubahisha ukuri – Min. Dr Bizimana

Ku wa 15 Gicurasi 2025, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene yitabiriye igikorwa cyo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi cyateguwe…

Read more →

Amahoro dukesha Inkotanyi tuyasigasire – Min. Dr Bizimana

Ku wa 3 Gicurasi 2025, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene n’abandi bayobozi, bifatanyije n’abaturage b’Akarere ka Nyamagabe mu Kwibuka ku nshuro ya…

Read more →

Kwibuka 31: Ingabire Warns of Rising Genocide Ideology at U.S. Embassy Event

The Executive Director of the Memory and Genocide Prevention Department, Veneranda Ingabire, delivered a keynote address at the 31st commemoration of…

Read more →

Habyarimana Juvenal yatangiye gutoteza Abatutsi mu 1965 – Min. Dr Bizimana

Ku wa 27 Mata 2025, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene yifatanyije n’abaturage b’Akarere ka Nyanza mu Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe…

Read more →

Ubutegetsi buriho butabishatse jenoside ntitegurwa kandi ntiba – Min. Dr Bizimana

Ku wa 26 Mata 2025, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene n’abandi bayobozi, bifatanyije n’abaturage b’Akarere ka Kamonyi mu Kwibuka ku nshuro ya 31…

Read more →

Igihango cy’Urungano: Min. Dr Bizimana yasabye urubyiruko kurwanya ababiba urwango

Ku wa 25 Mata 2025, muri Intare Conference Arena habereye ihuriro ry’Urubyiruko rizwi nk’Igihango cy’Urungano, rigamije kwibuka urubyiruko rwazize…

Read more →
-->