Min. Dr Bizimana yitabiriye ibiganiro bya“Rubyiruko, menya amateka yawe” mu Ntara y’Amajyaruguru

Uyu munsi ku wa 10 Gashyantare 2024, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene yifatanyije n'urubyiruko rwo mu Ntara y’Amajyaruguru mu biganiro "Rubyiruko, menya amateka yawe" byabimburiwe no kunamira inzirakarengane zishyinguye mu Rwibutso rwa Jenoside rwa Musanze.

Mu ijambo yabagejejeho, yerekanye urugendo rwatangijwe n'abakoloni rwo gusenya ubumwe bw'abanyarwanda bakoresheje ibipimo bitiriye siyansi mu guhimba amoko y'abahutu, abatutsi, n'abatwa.

Yagaragaje ko abakoloni bateguye Abanyarwanda mu mashuri yabo babigisha urwango, kugeza ku muri 1962, aho babashingiye ubutegetsi bushingiye ku ivangura no guheza bamwe.

Kuva ku bwigenge, iyo politiki yo kwanga Abatutsi yatangiye kubafata nk'abagome b'abanyamahanga yakomereje mu byiciro byose by'ubuzima bw'Igihugu nk'uburezi, imibereho y'abaturage n'ubutegetsi.

Zimwe mu ngero yatanze ni politiki y'iringaniza yashyizweho na Perezida Habyarimana yagenaga ijanisha ry'abahabwa amashuri n'imirimo hashingiwe ku moko n'Uturere, yatumye Abatutsi bagira imibereho mibi.

Imibereho mibi ubutegetsi bwa PARMEHUTU ya Perezida Kayibanda na MRND ya Perezida Habyarimana bwashyiragamo Abatutsi byari bigize icyaha cya jenoside. Ibyo byagaragajwe n'amaperereza mpuzamahanga cyane cyane hagati ya 1990 na 1993.

Baganiriza urubyiruko, Nyirahonora Théophile warokotse Jenoside yakorewe Abatutsi yabasangije amateka y'ivanguramoko ryagejeje kuri Jenoside yakorewe Abatutsi, yibanda ku ihezwa ry'Abatutsi mu mashuri no mu mirimo, naho Karamaga Thadée abaganiriza ku rwango n'amacakubiri mu zahoze ari ingabo z'u Rwanda.

Umwe mu rubyiruko Shami Teta Sandra yabajije Umurinzi w'Igihango Karamaga Thadée ati, "Ni iki cyaguteye gukora ibikorwa by'ubutwari muri Jenoside mu gihe benshi bitabiraga ubwicanyi?" aramusubiza ati, "Ni urukundo rw'Igihugu, ni ugusigasira igihango cy'Abanyarwanda."

Ibiganiro bya “Rubyiruko, menya amateka yawe” bigamije kuganira ku mateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi hifashishijwe gihamya z’ubuzima bw’abaganirira urubyiruko.

Bifasha mu kwigisha urubyiruko ingaruka z’amahitamo (guhitamo nabi cyangwa neza), indangagaciro zikwiye kuranga Umunyarwanda ukunda Igihugu cye (ubutwari, ubwitange no gukunda Igihugu) ziri mu byashingiweho abari urubyiruko biyemeza guhaguruka bakabohora u Rwanda ari nako bahagarika Jenoside yakorerwaga Abatutsi.

Ibi biganiro kandi bituma urubyiruko rurushaho gusobanukirwa uruhare rwabo mu gusigasira amateka y’u Rwanda, kurinda ibyagezweho no gutegura u Rwanda rw’ejo nk’abaragwa barwo. 

Topics


Over 260 genocide convicts complete unity and resilience training ahead of reintegration

A total of 266 inmates convicted of crimes related to the 1994 Genocide against the Tutsi, including 101 women, have successfully completed a unity…

Read more →

“Genocide Guilt Is Personal, Not Inherited” - Rwandan Diaspora in Europe Engaged in Dialogue on Unity and Resilience

On 21 February 2026, the Ministry of National Unity and Civic Engagement (MINUBUMWE) convened an unprecedented dialogue with Rwandans living in…

Read more →

Genocide convicts urged to shun divisionism, embrace gender equality ahead of release

A total of 262 convicts of the 1994 Genocide against the Tutsi who are nearing completion of their sentences are undergoing a reintegration training…

Read more →

Reflecting on achievements of the “Reinforcing Community Capacity for Social Cohesion and Reconciliation through Societal Healing” program

On 25 November 2025, Permanent Secretary Eric Mahoro joined stakeholders to reflect on the results of the “Reinforcing Community Capacity for Social…

Read more →

Bigogwe yabaye indiri y’itegurwa rya Jenoside yakorewe Abatutsi – Min. Dr Bizimana

Ku wa 18 Gicurasi 2025, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene yifatanyije n’abaturage b’Uturere twa Nyabihu na Rubavu mu Kwibuka ku nshuro ya 31…

Read more →

Umugambi wa Jenoside yakorewe Abatutsi watangiye mu 1990 – Min. Dr Bizimana

Ku wa 17 Gicurasi 2025, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene n’abandi bayobozi, bifatanyije n’abaturage b’Akarere ka Rulindo, mu gikorwa cyo Kwibuka…

Read more →

Ntidukwiye kugira abana imbata y'amateka mabi twanyuzemo tubahisha ukuri – Min. Dr Bizimana

Ku wa 15 Gicurasi 2025, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene yitabiriye igikorwa cyo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi cyateguwe…

Read more →

Amahoro dukesha Inkotanyi tuyasigasire – Min. Dr Bizimana

Ku wa 3 Gicurasi 2025, Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene n’abandi bayobozi, bifatanyije n’abaturage b’Akarere ka Nyamagabe mu Kwibuka ku nshuro ya…

Read more →

Kwibuka 31: Ingabire Warns of Rising Genocide Ideology at U.S. Embassy Event

The Executive Director of the Memory and Genocide Prevention Department, Veneranda Ingabire, delivered a keynote address at the 31st commemoration of…

Read more →
-->